Τα περιοριστικά μέτρα θα αφανίσουν τις καταθέσεις

Ο κύριος λόγος που μειώνονται οι καταθέσεις στο τραπεζικό σύστημα είναι τα περιοριστικά μέτρα που εφαρμόζονται από την Κεντρική Τράπεζα.  Όσο διαρκούν τα μέτρα αυτά και όσο οι καταθέτες δεν μπορούν να πάρουν τα χρήματα τους, περισσότερο τα θέλουν.  Και αυτός είναι ο λόγος που πολλοί καταθέτες αποσύρουν όσα μπορούν από τους λογαριασμούς τους για να νιώθουν πιο ασφαλής.  Οι καταθέσεις στο Κυπριακό τραπεζικό σύστημα μειώθηκαν κατά €8 περίπου δισεκατομμύρια μετά τις αποφάσεις του Eurogroup της 25ης Μαρτίου.  Σύμφωνα με στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, οι καταθέσεις στο τέλος Μαϊου ήταν €56 δισεκατομμύρια ή 3.5 φορές το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) της χώρας.  Οι απόσυρση καταθέσεων οφείλεται στα περιοριστικά μέτρα που επέβαλε η Κεντρική Τράπεζα, σε συνεργασία πάντα με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και προσπαθούν να θέσουν υπό τον άμεσο έλεγχο τους όσα περισσότερα χρήματα μπορούν.     Η αβεβαιότητα που επικρατεί στο τι μέλλει γενέσθαι, προκαλεί περισσότερο φόβο στους καταθέτες.  Αυτός ο εφιάλτης πρέπει κάποτε να τερματιστεί.  Ο κάθε καταθέτης θέλει να γνωρίζει τι θα γίνει με τα χρήματα τους και κυρίως, θέλει να γνωρίζει πόσα του έχουν μείνει.  Όσο περισσότερο διαρκεί αυτή η αβεβαιότητα, τόσο περισσότερη ανασφάλεια νιώθουν οι καταθέτες. 

Read more: Τα περιοριστικά μέτρα θα αφανίσουν τις καταθέσεις

Η κάθοδος της τροϊκας

Σε λίγες μέρες, κλιμάκια της Κύπρου έρχονται στην Κύπρο για να μας αξιολογήσει.  Η τήρηση των συμφωνηθέντων αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την συνέχιση του προγράμματος δημοσιονομικής εξυγίανσης και της χρηματοδότησης του από το Μηχανισμό Στήριξης.  Από τη στιγμή που εμείς κάνουμε αυτά που υποσχεθήκαμε, τότε έχουμε κάθε δικαίωμα να απαιτούμε επιπρόσθετη στήριξη από τους εταίρους μας, εάν και εφόσον χρειαστεί.  Παρά το γεγονός ότι η κυβέρνηση έχει εφαρμόσει όλες τις πρόνοιες του μνημονίου, ως όφειλε να εφαρμόσει μέχρι σήμερα, υπάρχουν κάποιες ανησυχίες.  Οι ανησυχίες εστιάζονται σε δύο θέματα. Το πρώτο αφορά την ύφεση της οικονομίας, η φαίνεται να είναι μεγαλύτερη της προβλεπόμενης και αυξάνει το προβλεπόμενο δημοσιονομικό έλλειμμα.  Το δεύτερο θέμα αφορά την μη αποτελεσματικότητα κάποιων από τα μέτρα που έχουμε συμφωνήσει με την τροϊκα.  Για παράδειγμα, τα αναμενόμενα έσοδα από το τέλος εταιρειών ύψους €350 ανά εταιρεία, δεν αναμένεται να αποδώσει τα €90 εκατομμύρια που προέβλεπε το μέτρο αυτό.  Επίσης, είναι εξαιρετικά αβέβαιο κατά πόσο η σημαντική αύξηση στο φόρο ιδιοκτησίας που ψηφίστηκε πρόσφατα από τη βουλή, θα μαζέψει τα €70 εκατομμύρια που προέβλεπε το μέτρο. Ιδιαίτερα με το φόρο ιδιοκτησίας, η αναβολή της καταβολής της φορολογίας μέχρι τον Νοέμβριο, προβληματίζει ιδιαίτερα.

Read more: Η κάθοδος της τροϊκας

Οι πρακτικές των τραπεζών έκρυβαν τα προβλήματα κάτω από το χαλί

Οι πρακτικές που ακολουθούσαν οι τράπεζες σε ότι αφορά τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια μέχρι πρόσφατα, έκρυβαν τα προβλήματα κάτω από το χαλί, παραπλανούσαν την κοινή γνώμη και τους αναλυτές, και απέκρυβε την πραγματική εικόνα των δανειακών χαρτοφυλακίων.  Ήταν μια πρακτική που επέτρεπε στις τράπεζες να κάνουν πλασματικά κέρδη, να ανεβάζουν τις τιμές των μετοχών τους και να προσφέρουν μυθικά φιλοδωρήματα στους τραπεζίτες.  Έπρεπε να έρθει η τροϊκα για να μας υποδείξει ότι αυτό ήταν ένα τεράστιο λάθος με οικονομικό και κοινωνικό κόστος, το οποίο βιώνουμε σήμερα.  Ουσιαστικά οι τράπεζες δεν ανεγνώριζαν επισφάλειες για μη εξυπηρετούμενα δάνεια διότι καλύπτονταν δήθεν, από τις εμπράγματες εξασφαλίσεις που κατέθεταν οι δανειολήπτες.  Αν η πραγματική εικόνα των τραπεζών ήταν γνωστή νωρίτερα, τότε ίσως να αποτρέπαμε την χρεοκοπία τους έγκαιρα.  Σύμφωνα λοιπόν με τις πρακτικές που ακολουθούσαν οι τράπεζες, όταν η αγοραία αξία της εγγύησης (εξασφάλισης ή υποθήκης) που στήριζε ένα δάνειο κάλυπτε το υπόλοιπο του δανείου, τότε το δάνειο συνέχιζε να θεωρείται ως εξυπηρετούμενο, ανεξάρτητα από το αν το δάνειο δεν εξυπηρετείτο κανονικά.  Δηλαδή, αν σε ένα δάνειο δεν καταβάλλονταν δόσεις αλλά η αξία της υποθήκης ήταν μεγαλύτερη από το υπόλοιπο του δανείου, τότε αυτό θεωρείτο ότι δεν έχει πρόβλημα και η τράπεζα δεν το περιελάμβανε ανάμεσα στα μη εξυπηρετούμενα δάνεια.  Συνεπώς η τράπεζα δεν ήταν υποχρεωμένη να κάνει οποιεσδήποτε προβλέψεις για επισφάλειες, δηλαδή πρόνοια για ανείσπρακτα ποσά, τα οποία θα έπρεπε να καλύψει άμεσα με επιπρόσθετα ίδια κεφάλαια.  Για αυτό βεβαίως ευθύνεται και η φούσκα των ακινήτων η οποία διατηρούσε τις αξίες των εμπράγματων εξασφαλίσεων σε ψηλά επίπεδα.  Η τροϊκα απαίτησε και άλλαξε τη μεθοδολογία υπολογισμού των επισφαλειών, παρά τις ανόητες αντιδράσεις μας. 

Read more: Οι πρακτικές των τραπεζών έκρυβαν τα προβλήματα κάτω από το χαλί

Να αποτραπεί η διάλυση ταμείων προνοίας

 Η έλλειψη εμπιστοσύνης στο τραπεζικό σύστημα και οι ανησυχίες για απώλεια καταθέσεων από ένα νέο «κούρεμα», έχουν οδηγήσει πολλά ταμεία προνοίας να υποβάλουν αίτηση για διάλυση.  Ο Έφορος Επαγγελματικών Ταμείων Προνοίας και Συντάξεως δέχεται αιτήσεις για διάλυση των ταμείων αυτών για να μπορέσουν οι δικαιούχοι να πάρουν τα χρήματα τους άμεσα, μόλις αρθούν οι περιορισμοί στο τραπεζικό σύστημα. Σε μια παράλληλη εξέλιξη, δεκάδες χιλιάδες κάτοχοι ασφαλιστικών αποταμιευτικών και επενδυτικών συμβολαίων προχωρούν με διάλυση των συμβολαίων τους για να πάρουν τα χρήματα τους ενωρίτερα.  Ενδεχόμενη διάλυση των ταμείων προνοίας αποτελεί πλήγμα στους θεσμούς του συνταξιοδοτικού συστήματος, ιδιαίτερα στον δεύτερο πυλώνα του συνταξιοδοτικού. Τα επαγγελματικά ταμεία προνοίας και συντάξεως αποτελούν τον δεύτερο πυλώνα συνταξιοδότησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.  Ο πρώτος πυλώνας είναι τα Σχέδια Κοινωνικής Ασφάλισης, τα οποία είναι υποχρεωτικά για όλους και ισχύουν σε όλες τις χώρες της Ευρώπης, και ο τρίτος πυλώνας είναι τα ιδιωτικά και ατομικά συνταξιοδοτικά προγράμματα, τα οποία σχεδιάζονται σύμφωνα με τις προτιμήσεις του κάθε πολίτη από τις προσωπικές του αποταμιεύσεις.  Στόχος και των τριών πυλώνων συνταξιοδότησης είναι η διασφάλισης επαρκούς εισοδήματος για τον συνταξιούχο, προκειμένου να συνεχίσει να απολαμβάνει ένα ικανοποιητικό βιοτικό επίπεδο.  Η επίτευξη τους στόχου αυτού είναι εξαιρετικής σημασίας για ένα κράτος διότι μειώνει τις δαπάνες συμπληρωματικών συντάξεων, τις δαπάνες υγείας και δαπάνες δημοσίου βοηθήματος, και γενικά επιβαρύνει λιγότερο τις επερχόμενες γενεές.  

Read more: Να αποτραπεί η διάλυση ταμείων προνοίας

Να προετοιμαστούμε για τα χειρότερα

Τρομακτικές είναι οι προβλέψεις των οίκων αξιολόγησης για την Κυπριακή οικονομία, οι οποίες επαληθευθούν θα δυσκολέψουν το πρόγραμμα δημοσιονομικής προσαρμογής και τις κοινωνικές συνθήκες της χώρας.  Ο οίκος Standard & Poors, που θεωρείται και ως ο πλέον σοβαρός, προβλέπει ότι η ύφεση της Κυπριακής οικονομίας θα συρρικνωθεί κατά 14% το 2013 και επιπλέον 6% το 2014.  Οι προβλέψεις αυτές αποκλίνουν από αυτές της τροϊκας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά πολύ, βάσει των οποίων καταρτίστηκε το μνημόνιο.  Οι προβλέψεις των Standard & Poors  για το δημοσιονομικό έλλειμμα είναι εξίσου τρομακτικές.  Το έλλειμμα αναμένεται να φτάσει το 18% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) το 2013, 12% το 2014, και 6% το 2015.  Με βάση τα πιο πάνω, το δημόσιο χρέος της χώρας προβλέπεται να σκαρφαλώσει στο 140% του ΑΕΠ το 2015.  Αυτά βεβαίως είναι προβλέψεις αλλά θα πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη από την κυβέρνηση, αφού το μνημόνιο συναντίληψης βασίζεται σε πολύ πιο αισιόδοξες προβλέψεις.  Αυτό που θα πρέπει να προσέξει ιδιαίτερα η κυβέρνηση και η τροϊκα είναι οι επιπτώσεις που θα έχουν τα νούμερα αυτά στην κοινωνία.  Η κυβέρνηση θα πρέπει να είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει φαινόμενα ψηλής ανεργίας και φτώχειας.  Ήδη η ανεργία έχει σκαρφαλώσει σε πρωτόγνωρα επίπεδα, στο 16% και η φτώχεια αυξάνεται γεωμετρικά.  Δεν είναι μόνο η ανεργία που θερίζει αλλά η μείωση στους μισθούς, η κατάργηση και μείωση επιδομάτων και γενικά οι περικοπές σε όλα τα μήκη και πλάτη του δημοσίου, που έχουν συμβάλουν στο κοινωνικό δράμα που εξελίσσεται στην Κύπρο.  Τους επόμενους μήνες και χρόνια θα βιώσουμε ακραία φαινόμενα φτώχειας και δραματική μείωση του βιοτικού επιπέδου του κυπριακού πληθυσμού. 

Read more: Να προετοιμαστούμε για τα χειρότερα

enasomatou IT Team